สอนแต่งเพลง - ท้องฟ้าของฉัน : เพลงหนึ่ง ณ มุมหนึ่ง ในวันหนึ่ง

ความเดิมตอนที่แล้ว (หาทำนองเพลงวิธีที่ 3)

วันนี้เราจะพูดถึงวิธีที่

4. ถ้าหอนเองไม่ได้เพราะอายตัวเอง ก็ด้นสดด้วย
เครื่องดนตรีที่ถนัด "วิธีแต่งทำนองด้วยการด้นสดจาก
เครื่องดนตรี" (เหมาะสำหรับคนเล่นดนตรีเป็น)

5. ถ้าทำ 4 อย่างข้างต้นก็ยังแต่งไม่ได้ ก็ นั่งนิ่ง ๆ แล้ว
นึกนาน ๆ จากนั้นใช้ "วิธีแต่งเนื้อไปพร้อมกับแต่งทำนอง" ?!



วิธีที่ 4

เรื่องนี้ ร่างไว้เมื่อวันที่ 13/3/51 ขณะเครียดหลังจากสอบเสร็จ

ก่อนอื่นต้องขอบอกว่าชื่อวิธีตามที่ระบุไว้ข้างต้น มันไม่ชัดค่ะ
จริง ๆ มันเป็นแค่ส่วนหนึ่งของวิธีที่เราจะพูดถึง จริง ๆ แล้วมันควร
จะชื่อว่า "แต่งทำนองด้วยการเล่นเครื่องดนตรี" เพราะมัน
จะมีทั้ง ด้นสด, ค่อย ๆ กดทีละตัว, เขียนโน้ตมั่วซั่วตามใจฉัน
(แล้วค่อยไปลองเล่น เพราะหรือไม่เพราะ ก็ช่างหัวมัน 555)
* ทุกวิธีต่อไปนี้คุณต้องใช้จินตนาการนะ เพราะบางทีมันก็ได้มา
แค่โน้ต ไม่ใช่ทำนอง! (ยกเว้นวิธีด้นสด)

วิธีนี้ เราบอกเล่าจากประสบการณ์ของตัวเอง (โดยไม่มีหลักการ
ใด ๆ มารองรับ - เหมือนเช่นเคย) จากการที่เราพอจะเล่นคีย์บอร์ด
ได้บ้าง เพราะเป็นเครื่องดนตรีที่เคยเรียนมาตั้งแต่สมัยประถม (แต่
เรียนนิดเดียว ทฤษฎีที่เคยรู้ ก็คืนครูไปหมดแล้ว ตั้งแต่เรียนจบมา)

ที่เราคิดวิธีนี้ได้ ก็คงมาจากละคร ภาพยนตร์ อะไรสักอย่าง
(หรือหลายอย่าง) ที่เราได้ดู ได้ชม แล้วเขาบอกเล่าถึงนักแต่งเพลง
แค่จับเครื่องดนตรีที่ตนถนัด ก็สามารถเล่นออกมาเป็นเพลงใหม่
ได้เลย แต่งสดเลย ด้นสดเลย อะไรทำนองนี้
เราก็เลยลองทำดูบ้าง

ขอเริ่มที่ลักษณะแรก คือ ด้นสด

-ด้นสด-
วิธีการมีดังนี้
1. ไปที่เครื่องดนตรีที่คุณถนัด
2. ทำสมาธิ (ตอนทำสมาธิ คุณอยากคิดอะไรก็คิดไปเถอะ)
3. กดบันทึกเสียงไว้ด้วยนะ
4. พร้อมเมื่อไร บรรเลงเลย ติ๊ง ๆ เอี๊ยด ๆ แอ๊ด ๆ แออี้แอ
(แล้วแต่เครื่อง)
5. คิดว่าพอเมื่อไร ก็หยุดเล่น เลิกบันทึกเสียง
-จบ-

มันไม่ต่างจากวิธีเดิมหรอกค่ะ

แต่

ลองเปิดเพลงที่คุณบรรเลงไว้ ถ้ามันสวยงามไม่มีที่ติละก็
เป็นไปได้ว่า
1. คุณคือโมสาร์ทกลับชาติมาเกิด (เราแซวว่าคุณ เก่ง ค่ะ)
2. แน่ใจเหรอคะ ว่านี่คือทำนองที่คุณคิดเอง ไม่ได้ลอกใครมา
3. หรือแน่ใจสุด ๆ ว่าไม่ได้ลอกใครมา แต่อ้าว ทำนองเพลงตูเอง
นี่หว่า เฮ้อเล่นซ้ำอีกแล้ว

มันก็เป็นไปได้หมดแหละค่ะ ไม่ได้ว่าใครทำผิดใครทำถูก ถ้าคุณ
แค่เล่นอยู่ที่บ้าน ไม่มีใครว่าอยู่แล้ว เล่น ๆ ไปเถอะ
- วิธีนี้เหมาะกับคนที่เล่นดนตรีชิ้นนั้นได้อย่างเชี่ยวชาญจริง ๆ
ถ้าไม่เชี่ยวชาญ อยากลองทำก็ได้ แต่หาทางเล่นอีกทีให้ได้แล้วกัน
เราเคยลองวิธีนี้แล้ว ไพเราะมากเลยค่ะ แต่ให้เล่นอีกทีก็เล่นไม่ได้
เพราะที่เล่นไป เรามั่ว และเราจำอะไรไม่ได้เลย (กระแดะเล่น
คีย์บอร์ดเป็นเปียโน มันก็เป็นงี้แหละค่ะ - ไม่อัด ขี้เกียจแกะโน้ต
เล่นเฉย ๆ)

ต่อไป
ลักษณะที่ 2 กับ 3 ถ้าคุณไม่มีจินตนาการ คุณจะได้มาแต่โน้ตเท่านั้น
(ไม่ใช่ได้ทำนอง เพราะมันขาดความต่อเนื่อง)
..........................

-ค่อย ๆ กดทีละตัว-
*หมายเหตุ เราใช้ว่ากด เพราะว่าเราเล่นคีย์บอร์ด ด้วยกริยา "กด"
ลิ่มคีย์บอร์ด ก๊าก... ถ้าคุณเล่นอย่างอื่น คุณก็ไปคิดเองว่ามันจะใช้
คำกริยาว่าอะไรแทน

วิธีการมีดังนี้
1. ไปที่เครื่องดนตรีที่คุณถนัด
2. ทำสมาธิ (ตอนทำสมาธิ คุณอยากคิดอะไรก็คิดไปเถอะ เหมือนเดิม)
3. ค่อย ๆ กดทีละลิ่ม พอใจเสียงไหน ก็จดโน้ตไว้เลย
4. ทำไปจนกว่าจะพอใจ (หรือเบื่อ เหนื่อย เซ็ง)
(ถ้าอยากอัดเสียงก็อัด เดี๋ยวจะหาว่าไม่เขียนบอก เลยไม่ทำ 555)
-จบ-

ได้โน้ตมา 1 เพลง
แต่

วิธีนี้ เป็นทางเลือกให้กับคนที่เล่นดนตรีไม่ได้ เขียนอ่านโน้ต
ไม่ได้ (เช่น เรา เพราะ เราเขียนอ่านโน้ตไม่คล่อง มันไม่อัตโนมัติ
เพราะเราไม่ฝึกค่ะ เราขี้เกียจ) เนื่องจากตอนจด คุณอาจจะจดแค่
ดฺ รฺ มฺ ฟฺ ซฺ ลฺ ทฺ ด ร ม ฟ ซ ล ท ดํ รํ มํ ฟํ ซํ ลํ ทํ มีช๊าป มีแฟล็ต
ก็ใส่ไป # b (อาศัยสัญลักษณ์หน้าตาคล้าย ๆ ถ้ามีเสียงสูงต่ำ
กว่านี้ก็ไปหาสัญลักษณ์แทนเอง หรือคุณจะเขียนไงก็ได้ เพราะ
ถ้าคุณอ่านเองใครจะไปว่าอะไรคุณได้) ส่วนเรื่องจังหวะการกด
สำหรับคนที่เขียนโน้ตไม่เป็น เราคิดว่าไม่เป็นปัญหานะ ขณะที่คุณ
ได้ทำนองเป็นท่อน ๆ ก็อัดไว้เลยสิคะ กันลืม (เพลงของเราน่ะ
เราไม่เขียนโน้ตค่ะ เราแค่อัดเสียงหอนไว้กันลืมเท่านั้นเอง ส่วนโน้ต
เราจดเป็น ด ร ม จริง ๆ ค่ะ แกะแค่เป็นบางเพลงด้วยซ้ำ แกะเฉพาะ
เพลงที่จะอัด เพลงไหนไม่อัด ก็ไม่แกะ เพราะขี้เกียจ)
ลองทำดูนะคะ จากการแต่งทำนองด้วยวิธีเล่นดนตรี เนี่ย เราพอใจ
กับแบบนี้มากที่สุด มีเพลงที่ได้จากการแต่งวิธีนี้ด้วย แต่คงไม่โพสต์
..........................

-เขียนโน้ตมั่วซั่วตามใจฉัน-
วิธีการมีดังนี้
1. อยู่ที่ไหนก็ได้ จากนั้นทำสมาธิ (สอนให้คนอื่นทำสมาธิ จริง ๆ
เราไม่ทำหรอกค่ะ หรืออาจจะทำแต่ไม่รู้ตัว ก็เพียงแค่นั่งเฉย ๆ น่ะ)
2. หยิบกระดาษ 1 แผ่น ดินสอปากกาอะไรก็ได้ หาไม่ได้ ก็กัดนิ้ว
ให้เลือดออก แล้วเอาเลือดเขียนก็ได้ (นังนี่เป็นบ้าไปแล้ว)
3. เคยเขียนอะไรมั่ว ๆ ไหมคะ ถ้าไม่เคยก็เขียนซะค่ะ เช่น
ด ร ด ฟซลทดํ ท ลซฟม รด ดดด (เขียนไม่ต้องมากค่ะ
เดี๋ยวจะตัดสินใจยาก - ???)
4. กดบันทึกเสียงไว้
5. ไปที่เครื่องดนตรีที่คุณถนัด (หรือไม่ถนัดก็ได้ แต่ต้องเล่นเป็น)
แล้วลองเล่นตามที่เขียนมั่ว ๆ ไว้ดูนะคะ (ขณะที่เล่น คุณจะต้อง
ใช้การตัดสินใจเยอะมาก ว่าจะเล่นให้มันเป็นแบบไหนดี) สุดท้าย
ถ้ามันออกมาไม่ได้เรื่อง ก็ถือว่าเป็นสิ่งปกติค่ะ แต่มันไม่ได้แปลว่า
คุณเสียเวลาเปล่านะคะ เพราะว่าไอ้ตอนที่คุณเล่นอยู่เนี่ย มันก็คือ
ทำนองของคุณเอง แถมได้มาจากความมั่วด้วยซิ จะดีใจดีไหม
-จบ-

ถือว่าเป็นวิธีที่ไม่ได้เลวร้ายนะคะ เหมาะสำหรับคนที่เล่นดนตรี
ไม่เป็น (เพลง) เลยก็ได้ แต่ต้องเล่นเป็นโน้ตได้ เช่น ที่บ้านของคุณ
มีคีย์บอร์ด ซึ่งเป็นของน้องชายคุณ คุณอยากเล่นมาก แต่เพราะว่า
เล่นเพลงอะไรก็ไม่เป็น จึงไม่ค่อยอยากไปเล่น แต่ด้วยแบบนี้แหละ
แต่งเลยทำนองเพลงคุณเองน่ะ แล้วไปเล่นให้เขาฟัง ถ้าน้องชายคุณ
ถามว่า เพลงไรวะ มั่วป่าว คุณก็ ยืด อก พูดเต็มปากเต็มคำไปได้เลย
ว่า "ทำนองเพลงของฉันเองย่ะ ฉันแต่งเอง" จากนั้นเล่นแบบนี้ซ้ำอีก
2 รอบ (คำตอบนี้ + ทำนองนี้อาจจะทำให้น้องชายคุณอึ้งไป 3 วัน)
ถ้าเขาไม่เชื่อ ให้เขามาอ่านบล็อกนี้นะคะ 555
พูดตามจริง เราคิดสร้างทำนองแบบนี้ จากการที่เราได้ยินเพลงแดนซ์
บางเพลง มันมีทำนองจังหวะอะไรบ้าบอคอแตกอยู่ซ้ำซากอย่างเดียว
แค่เปลี่ยนโน้ตบางตัว แล้วก็เล่นซ้ำ ๆ อยู่ 20 รอบ แค่นี้ก็ขายเป็นเพลง
ได้แล้ว เราเลยมานั่งคิดว่า "มันไพเราะตรงไหนวะ" ถ้าอะไรอย่างนั้น
ถือเป็นเพลงได้ เราก็น่าจะสร้างเพลงกันได้ไม่ยากแล้วแหละ
ลองทำดูนะคะ สนุกดี (แต่ระวังคนรอบข้างรำคาญนะคะ เพราะคุณ
ต้องใช้การตัดสินใจจำนวนมากทีเดียว เราก็ยังเป็นเลย ไอ้อาการ
ตัดสินใจไม่ได้ แต่ยังไงเราก็ไม่เอาทำนองพวกนี้มาแต่งเพลงร้องหรอก
เราเอาไว้เล่นฮาฮาเฉย ๆ - พอดีไม่ถนัดค่ะ ทำนองมันออกจะฮา?!)
---------------------------------------------------

ความคิดเห็นของเราที่มีต่อการแต่งเพลงด้วยวิธีนี้
1. คุณต้องมีเครื่องดนตรีนะคะ ถ้าไม่มีเครื่อง ก็อาจมั่วทำนองไว้ได้
แต่ก็จะไม่ได้ลองเล่น แล้วมันจะสนุกตรงไหนล่ะคะ
2. การแต่งทำนองด้วยการเล่นเครื่องดนตรี จะให้อิสระได้มากกว่า
การหอนทำนอง เพราะการหอน คุณก็จะหอนอยู่ได้แค่โน้ตช่วงหนึ่ง
เท่านั้น คุณไม่สามารถหอนได้จาก ดฺ ไปถึง ดํ (ไม่ใช่คนแล้วมั้ง)
ซึ่งเครื่องดนตรีมันทำได้ เพียงแต่ว่า ตรงนั้นมันก็คือทำนอง
ถ้าคุณแต่งเพลงบรรเลงก็คงไม่มีปัญหาอยู่แล้ว แต่
ถ้าคุณเอาทำนองที่มีโน้ตที่คุณร้องไม่ได้ มาแต่งเป็นเพลงร้อง
คุณก็ต้องหาทางแก้ปัญหา เช่น อาจร้องเสียงโน้ตตัวนั้นในระดับ
คีย์ที่คุณร้องได้ หรือไม่ก็ต้องร้องด้วยโน้ตตัวอื่นที่มันเป็นเสียงคู่
ของโน้ตที่มีปัญหาตัวนั้น (ที่มันพอจะไปกันได้ เช่น คู่ 3 คู่ 5)
แทนนะคะ
*แต่ถ้าคุณแต่งเพลงบรรเลง มันจะไม่ติดอะไรเลยค่ะ มันจะ
สร้างเสียงที่เพราะ ตื่นเต้น ระทึกใจ น่าทึ่ง ได้มากมาย
3. การที่คุณแต่งแบบนี้ โดยเฉพาะวิธีด้นสด คุณจะเจอปัญหาหนึ่ง
(ยิ่งถ้าหากคุณเป็นคนที่เล่นดนตรีอยู่แนวเดียวแล้วล่ะก็ เจอแน่ ๆ)
คือ การซ้ำซากของทำนอง เนื่องจาก ขณะที่คุณด้นสด
มือของคุณ อาจจะไม่ได้ไปตามคำสั่งของสมอง แต่ไปตามคำสั่ง
ของไขสันหลัง (สไปนอลคอร์ด) พอดีเรากับเอซังชอบแซวกันด้วยมุขนี้
แทนน่ะค่ะ ทุกอย่างที่เล่นมันจะเป็นไปโดยอัตโนมัติ
อันเนื่องมาจากความเคยชิน นิ้วมันจะไปเอง ก็เพราะความที่เล่น
มันอยู่เป็นประจำ ซึ่งถ้าคุณเจอแบบนี้ซ้ำ ๆ ทำนองที่ได้ช่างซ้ำ ๆ
คุณก็อาจจะพยายามหนีตัวเอง ด้วยการเล่นให้มันวิปลาศมาก ๆ
อย่างเราเนี่ย ขนาดแบบไม่ใช่ด้นสด แต่เป็นแบบกดไปทีละตัว
เรายังเป็นเลย เราจึงหนีตัวเองด้วยการใช้โน้ตที่โอเวอร์ แปลก ๆ
(สำหรับเรา) มาก ๆ สุดท้ายตอนเล่นรวม มันจึงเล่นด้วยจังหวะ
Pop ไม่ได้ (จริง ๆ ได้ แต่ไม่เข้าท่า ไม่น่าฟัง) เราจึงต้องเปลี่ยน
ไปเล่นจังหวะ Waltz แทน ฮานะคะ แต่ชอบมาก ถ้ามีโอกาสดี ๆ
ก็อยากจะเล่นให้คุณผู้อ่านได้ฟัง

สรุปสั้น ๆ อีกทีว่า อยากแต่งทำนองด้วยวิธีนี้ ต้องมีเครื่องดนตรี
+ลงมือทำ +หาทางหนีตัวเอง แล้วคุณก็จะได้ทำนองสมใจอยาก
เออจริง ๆ อยากจะเล่นจะแต่งยังไงก็ตามใจเถอะค่ะ แต่เล่นซ้ำ
อีกทีให้ได้ก็แล้วกัน 555 (ไม่งั้นเขาจะเรียกว่า "มั่ว")

โอ้ย เมื่อยมือ

วิธีที่ 5

"วิธีแต่งเนื้อไปพร้อมกับแต่งทำนอง" ?!

วิธีนี้ เป็นวิธีที่เราถนัดที่สุด และก็คงสอนยากที่สุด เพราะมัน
ไม่มีหลักอะไรให้ค่อย ๆ ไต่ไป (ไม่ได้จะบอกว่าตัวเรา "เก่งกาจ"
แต่จะบอกว่า "บ้า" ท่าจะเหมาะกว่าเยอะ)

เราก็ไม่รู้หรอกนะคะ ว่าทำนองเพลงที่เราใช้ มันมาจากไหน
แต่มันก็คงมาจากที่เดียวกันกับที่คนอื่น ๆ เขาได้มาแหละ
(เฮ้ย! ไม่ใช่ขโมยทำนองของคนอื่นมานะเว้ย)
ของแบบนี้มันเป็นนามธรรม มันจับมาพิสูจน์ยาก ("จับไม่ได้เลย"
- ใช้ว่าอย่างนี้ น่าจะดีกว่า จริงไหม ไม่งั้นก็เถียงกันไม่จบไม่สิ้น
มันขึ้นอยู่กับจิตสำนึกของแต่ละคนค่ะ)

เรารู้แต่ว่า เวลาเราเกิดความรู้สึกอะไรสักอย่าง (เช่น ดีใจ
เสียใจ ผิดหวัง ทุกข์ สุข ประหลาดใจ เซ็ง เกลียด ฯลฯ) ที่มัน
มีลักษณะเป็นแรงบันดาลใจให้เราได้ เราก็จะแต่งเพลง

ซึ่งบางเพลง ถ้าแรงบันดาลใจมันชัดเจนมาก แค่ครึ่งชั่วโมง
เราก็สามารถแต่งจบได้ แต่ถ้าบางเพลง แค่รู้สึกอยากแต่งเฉย ๆ
มันก็ไม่มีวันแต่งจบ (เรามีเพลงที่แต่งทิ้งไว้เยอะมาก บางเพลง
กลับไปอ่าน ก็ยังจำไม่ได้ว่ามันร้องยังไง ได้แต่เขียนทิ้ง ๆ ไว้)
ทำนองที่อยู่ดี ๆ ร้อง ก็อาจจะมาได้จากทั้ง 1-4 วิธีที่ได้กล่าวไป
หรือไม่ก็คืออย่างที่บอกไปว่า มันมาจากไหนก็ไม่รู้ค่ะ แต่ไม่ใช่
พรายกระซิบแน่นอนค่ะ

บางทีมันก็คงเป็นเรื่องของพรสวรรค์
ที่อาจจะไม่ไกลเกินความพยายามของพรแสวงหรอกนะคะ
---
ก่อนจากกันในวันนี้ เรามีข้อความนึงที่เคยโพสต์ไว้ที่บล็อกหนึ่ง
ของเรา แต่เราไม่เผยแพร่เอนทรี่นั้นแล้ว เพียงแต่จะสรุปให้ว่า
เราแต่งเพลงได้เพราะอะไร

การที่เราแต่งเพลงได้ ไม่ได้แต่งจากชีวิตรักส่วนตัว​ ​
แต่แต่งได้เพราะว่า เราชอบสรุป มากกว่า ​
สรุปผิดก็ได้
แต่ขอให้ได้สรุป
สรุปว่าควรจะทำยังไงต่อไป
ถ้าทำเอง (ในชีวิตจริง) ไม่ได้ ก็ให้เพลงมันบรรเลงไปให้

"เราแต่งเพลงให้เพื่อน ให้คนรู้จัก"
- ก็เหมือนว่าเราได้ช่วยเขาตัดสินใจเรื่องนั้น ๆ
(ซึ่งเขาอาจจะไม่ตัดสินใจเหมือนที่เราแต่งเพลงให้ก็ได้
นั่นมันเรื่องของเขา เราแค่แสดงความคิดเห็นตามที่เขา
ให้เราแสดงความคิดเห็น ก็เท่านั้นแหละ)​

หลายครั้ง ที่เพลงเหล่านั้นกลับมาสอนเราเอง
มาช่วยเราตัดสินใจ ซึ่งเราก็ไม่ได้คิดว่าเราทำถูกเสมอหรอก
บางทีก็ผิด แต่อย่างน้อยเราก็คิดว่า
"สิ่งที่ได้เรียนรู้มา ก็ถือว่าดีที่สุดแล้ว"

แล้วพบกันใหม่คราวหน้านะคะ

ปล. ไม่ได้เครียด ไม่ได้บ้า แค่จะหายหน้าไปสักพักนึง
(เพื่ออนาคตของเราเองค่ะ เอิก ๆ)